Ratko Mladić, bivši komandant Vojske Republike Srpske i pravosnažno osuđeni ratni zločinac, preminuo je danas u Haagu u 85. godini života, dok je izdržavao kaznu doživotnog zatvora. Informaciju o njegovoj smrti objavili su mediji u Srbiji, a smrt su potvrdili i međunarodni izvori.
Mladić je posljednje godine života proveo u pritvoru Ujedinjenih nacija u Haagu. Njegovo zdravstveno stanje već duže vrijeme bilo je ozbiljno, a posljednjih mjeseci porodica i vlasti Srbije tražile su mogućnost njegovog premještanja u Srbiju zbog liječenja i pogoršanog zdravstvenog stanja. Međunarodni mehanizam za krivične sudove prethodno je odbio zahtjev za njegovo puštanje iz pritvora iz zdravstvenih razloga.
Osuđen za genocid i druge ratne zločine
Mladić je bio jedan od najvažnijih vojnih komandanta bosanskohercegovačkih Srba tokom rata u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1995. godine. Na čelu Vojske Republike Srpske nalazio se tokom ključnih ratnih operacija, uključujući opsadu Sarajeva i napad na Srebrenicu.
Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju u Haagu proglasio ga je 2017. godine krivim za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine te mu izrekao kaznu doživotnog zatvora. Presuda je kasnije potvrđena u žalbenom postupku.
Među zločinima za koje je osuđen nalaze se progon, istrebljenje, ubistva, deportacije i prisilno premještanje stanovništva, kao i kampanja terora nad civilnim stanovništvom Sarajeva. Posebno mjesto u presudi zauzima njegova odgovornost za genocid počinjen u Srebrenici u julu 1995. godine.
Srebrenica i opsada Sarajeva obilježili njegovu ratnu ulogu
Mladić je ostao najpoznatiji po svojoj ulozi u operaciji koja je dovela do pada Srebrenice i ubistva više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka. Međunarodni sudovi utvrdili su da je riječ o genocidu, a zločin u Srebrenici smatra se jednim od najtežih zločina počinjenih u Evropi nakon Drugog svjetskog rata.
Njegova vojna uloga bila je značajna i tokom dugotrajne opsade Sarajeva. Tokom 43 mjeseca opsade civili u glavnom gradu BiH bili su izloženi artiljerijskim napadima, snajperskoj vatri i drugim oblicima nasilja. Za dio tih zločina Mladić je također pravosnažno osuđen.
Godinama izbjegavao hapšenje
Nakon završetka rata Mladić je godinama bio u bjekstvu. Međunarodna potraga za njim trajala je gotovo 16 godina, a njegovo hapšenje postalo je jedno od ključnih pitanja u procesu suočavanja sa ratnim zločinima počinjenim tokom rata u BiH.
Uhapšen je 26. maja 2011. godine u selu Lazarevo kod Zrenjanina u Srbiji. Nakon hapšenja izručen je Haagu, gdje je protiv njega vođen postupak pred međunarodnim sudom.
Njegovo višegodišnje skrivanje izazivalo je brojne kontroverze i otvorilo pitanja o tome ko mu je pomagao da izbjegava hapšenje. U javnosti su se godinama pojavljivale informacije o njegovom kretanju i mogućoj podršci dijela struktura u Srbiji.
Presuda ostala na snazi do kraja života
Mladić je tokom sudskog procesa odbacivao optužbe protiv sebe i nije prihvatio odgovornost za zločine za koje je proglašen krivim. Međutim, pravosnažnom presudom međunarodnog suda potvrđena je njegova krivična odgovornost za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.
Njegova smrt ne mijenja činjenice utvrđene pravosnažnim sudskim presudama. Mladić je preminuo dok je služio doživotnu kaznu zatvora u Haagu.
Njegova smrt zatvara jedno poglavlje života jednog od najpoznatijih osuđenika za ratne zločine iz ratova na prostoru bivše Jugoslavije, ali ne i rasprave o naslijeđu rata, negiranju zločina i odnosu prema žrtvama. U Bosni i Hercegovini i regionu njegovo ime i dalje izaziva snažne reakcije, dok međunarodne presude predstavljaju pravni zapis o zločinima za koje je osuđen.
